اشاره:

حجت الاسلام مهدوي(بيات) ارتباط نزديكي با بسياري از جوانان اصفهان برقرار نموده است و هم اكنون در سازمان ملي جوانان مشغول به فعاليت مي‌باشد، او فارغ‌التحصيل علامه‌حلي تهران است و فوق‌ليسانس معماري دارد؛ خبردار شديم كه نيم روزي قراراست در اصفهان باشند. هماهنگ كرديم تا جند دقيقه‌اي با ايشان درباره موضوع اين هفته صحبت كنيم، آنقدر وقتشان پر بود كه فقط توانستيم در راه برگشت تا فرودگاه با ايشان همراه باشيم و سوالات خود را بپرسيم، البته بين خودمان بماند كه هواپيما حدود سه ساعت تاخير داشت!

خلاصه:

* مطمئن باشيد همانگونه كه دشمن براي گرفتن تكنولوژي هسته‌اي از دست ما نقشه مي‌كشد، صدها برابر براي اصلي‌ترين دارايي ما برنامه‌ريزي مي‌كند، امروز دارايي اصلي ما نه انرژي هسته‌ايست و نه سلولهاي بنيادي،‌ بلكه دلدادگي جامعه و جوانان ما به اهل‌بيت است.

* چند وقت پيش گزارشي ديدم از يك دكتر جامعه‌شناس يهودي كه 9 سال بعد از انقلاب در ايران بوده تا منفذهاي نفوذ به هويت ايراني را بررسي كند. وي در مورد عزاداري امام حسين مي‌گويد :

" ما با توجه به ويژگي غيردولتي اين برنامه نمي‌توانيم جلوي آن را بگيريم، بلكه بايد با مدل جديدي آنها را ترويج كنيم و پيشنهاد مي‌دهد كه قالب‌هاي هيات‌ها را بزرگ كنيم تا آنها فكر كنند خيلي براي امامشان ابراز ارادت كرده‌اند، اما در واقع كاري نكرده‌باشند، به جاي اينكه چهار نفر در گوشه اتاقي مجلسي تشكيل دهند و در آن مجلس چهار نفر شهادت طلب تربيت شوند، جلسه‌اي با چهارهزار جوان تشكيل دهند اما يك نفر ظلم ستيز هم از آن مجلس درنيايد، فقط عشق و حال باشد. "

* اين كه مي‌گوييد دستگاه امام دستگاه خاصي است اگر به اين مفهوم است كه سفينه امام حسين وسيع‌تر و سريع‌تر است، بله درست است اما در دستگاه امام حسين اين بندگي خداست كه با ارزش شده است، بنابراين نمي‌شود با كاري كه موجب سخط الهي است به خدا نزديك شد.

* به نظر من هيچكس در اين دستگاه حق ندارد عايق باشد، همه بايد رسانا باشيم، چه سخنران، چه مداح و چه هركس ديگر. همه بايد مخاطب را به امام حسين وصل كنيم. نبايد كسي خودش مطرح باشد، اينكه بيايند عكس و پوستر چاپ كنند از يك مداح و بخواهند الگوي يك جوان بشود و در زندگي از او الگو بگيرد، اين صددرصد اشتباه است، هركسي اين كار را مي‌كند خيانت مي‌كند.

* بايد به جاي نگاه آسيب‌شناسانه، بيشتر نگاه توليدي داشته باشيم، بالاخره پدران ما هيات عزاداري، دسته، علم و كتل و ... را راه انداختند براي حفظ اين مجموعه؛ ما بايد ببينيم خودمان چه عرضه‌اي داريم،

* بايد مواظب باشيم كه اولا مجالسمان نه به كنفرانس تبديل شوند و نه به شو؛ و ثانيا به ذائقه نسل جديد مناسب بيايد.

س) چند وقتي است بحث مداحي و عزاداري و آفت‌هاي آن خيلي مطرح مي‌شود، تا جايي كه رهبر انقلاب هم در اين باره در جمع مداحان صحبت نمودند، اهميت و حساسيت اين موضوع به چه دليل است؟

* هميشه شيطان و ايادي آن به سراغ جاهايي مي‌روند كه پر اثر است، سراغ جاهاي كم اثر و يا بي‌اثر نمي‌روند. امام مي‌فرمايند هرچه داريم از محرم و صفر داريم، امروز دارايي اصلي ما نه انرژي هسته‌ايست و نه سلولهاي بنيادي،‌ بلكه دلدادگي جامعه و جوانان ما به اهل‌بيت است، مطمئن باشيد همانگونه كه دشمن براي گرفتن تكنولوژي هسته‌اي از دست ما نقشه مي‌كشد، صدها برابر براي اصلي‌ترين دارايي ما برنامه‌ريزي مي‌كند.

آنها به اين نتيجه رسيده‌اند كه تنها فرهنگي كه مي‌تواند جلوي آنها بايستد به قول خودشان اسلام آيت اله خميني است.

 چند وقت پيش گزارشي ديدم از يك دكتر جامعه‌شناس يهودي كه 9 سال بعد از انقلاب در ايران بوده تا منفذهاي نفوذ به هويت ايراني را بررسي كند. وي سه عامل اصلي فرهنگي ما را «فرهنگ عزاداري امام حسين»، «انتظار و مهدويت» و «عرفان خاص شيعي» ارزيابي مي‌كند. در مورد تك‌تك اين موارد توضيح مي‌دهد؛

در مورد عزاداري امام حسين مي‌گويد ويژگي اصلي اين مراسم غيردولتي و كاملا مردمي بودن آن است و تمام هزينه آن از خود مردم تامين مي‌شود، حتي عده‌اي هستند كه ماليات شرعي(خمس) خود را نمي‌دهند اما براي اين مراسم نذر مي‌كنند. او مي‌گويد در اين مجالس معمولا يك نفر براي آنها دستورات ديني را بيان مي‌كند. يك انديشمند هم فلسفه قيام و شهادت امامشان را با توجه به مسائل روز براي آنها بيان مي‌كند. بعد هم يك خواننده ـ به تعبير او ـ با اشعار حماسي احساسات مردم را به انديشه‌هايي كه فراگرفته‌اند پيوند مي‌زند.

قضيه مفصل است اما خلاصه مي‌گويم اين جامعه‌شناس يهودي در نهايت مي‌گويد ما با توجه به ويژگي غيردولتي اين برنامه نمي‌توانيم جلوي آن را بگيريم، بلكه بايد با مدل جديدي آنها را ترويج كنيم و پيشنهاد مي‌دهد كه

قالب‌هاي هيات‌ها را بزرگ كنيم تا آنها فكر كنند خيلي براي امامشان ابراز ارادت كرده‌اند، اما در واقع كاري نكرده‌باشند، به جاي اينكه چهار نفر در گوشه اتاقي مجلسي تشكيل دهند و در آن مجلس چهار نفر شهادت طلب تربيت شوند، جلسه‌اي با چهارهزار جوان تشكيل دهند اما يك نفر ظلم ستيز هم از آن مجلس درنيايد، فقط عشق و حال باشد.

براي رسيدن به اين هدف هم مي‌گويد بايد به دنبال جواناني باشيم كه طالب شهرت هستند؛ روي اشعار و آهنگ‌هاي آن كار كنيم و حتي الامكان جلسات آنها را از عالمان و انديشمندان خالي كنيم و با واسطه از آنان حمايت مالي كنيم. در نتيجه در نسلهاي آينده جواناني خواهيم داشت كه خيال مي‌كنند مانند پدرانشان خيلي حسيني هستند، اما حسيني واقعي نيستند، ظلم ستيز نيستند...

چند سال است كه خيلي‌ها تذكر مي‌دهند، اما با كسي گوش نمي‌دهد، تا جايي كه رهبر انقلاب مجبور شدند مداحان را جمع كردند و بعد از تمجيد از ذاكران مخلص و بامعرفت، با ذكر مصاديق انحراف به شدت به آنها توپيدند تا جايي كه صداوسيما مجبور شد نزديك به 40 دقيقه از اين سخنان را سانسور كند.

س) به نظر شما آيا در مجالس امام حسين مداحي و عزاداري اصل است يا ذكر معارف؛ گويا از قديم ‌الايام اين بحث وجود داشته‌است به طوري كه شهيد مطهري هم از آن به عنوان دعواي منبري و روضه‌خوان ...

* اصل به اين معنايي كه شما مي‌گوييد نداريم، همه اين‌ها در دستگاه امام حسين جايگاه خود را دارد، اگر مداحي و ابراز احساسات نباشد مي‌شود همايش و كنفرانس كه خود شهيد مطهري هم اين را نفي مي‌كنند؛ و اگر ذكر معارف اهل بيت نباشد تبديل به يك محل تخليه احساسات صرف مي‌شود يعني هر دو در كنار هم مهم است و بايد همديگر را همپوشاني كنند نه اينكه همديگر را خنثي كنند.

س) برخي جوانان با اين شيوه‌هاي جديد مداحي انس گرفته‌اند، CD و كاستهاي آنها به سرعت در ميان آنها پخش مي‌شود. حتي بعضي‌ها كه به ظاهر ارتباط زيادي با اهل بيت ندارند به اين مداحي‌ها جذب شده‌اند. يعني در مجموع اين نوع مداحي توانسته با جوانان ارتباط بيشتري برقرار كند پس چرا ...

* منظور شما را فهميدم، عده‌اي با اين مداحي‌ها ارتباط برقرار كرده‌اند اما ما بايد مرز بين ابتذال و تنوع را مشخص كنيم. ما قايل به اين نيستيم كه هدف، وسيله را توجيه مي‌كند. هدف از مجالس امام حسين، ياد حضرت است و آن هم اگر اثري داشته باشد همان اثر اجتماعي است يعني امر به معروف و نهي از منكر، يعني ظلم‌ستيزي.

ابزاري كه به هدف و مقصد نرساند و به جاي آن جوان را به يك خلسه، به يك حال ببرد كه وسيله نيست. هيچكس با تنوع و زيبايي مخالف نيست اما با وسيله‌اي كه در جهت هدف باشد.

بخشي از اين گونه وسايل حرام شرعي است، لحن، شعر و آوازش حرام بيّن است. بخشي ديگر هم گرته‌برداري از بيگانگان است، يعني همان شعري كه فلان مداح خوانده، همان آهنگ را هم ابي خوانده، خانم فلان هم خوانده ... اين‌ها دقيقا وهن اهل‌بيت است، من با چشمان خودم ديدم و با گوش خود شنيدم كه طرف در پاساژ قدس قم مي‌گويد: «آقا شو هلالي دارين؟ اكسيژن ذاكر دارين!؟»

اينها اهانت به اهل‌بيت است، يك روپوشي به نام امام حسين روي حرام گذاشته‌ايم تا كسي جرات مخالفت نكند و هركس مخالفت كرد مي‌گويند با عزاداري امام حسين مخالف است.

س) بعضي‌ها معتقدند در دستگاه‌ امام حسين قضيه كمي متفاوت است، اهل‌بيت به اين دستگاه از زاويه ديگري نگاه مي‌كنند. به عنوان مثال آسيب رساندن عمدي به بدن حرام است،‌ اما در مورد امام حسين سينه‌زني و زنجيرزني با اين كه آسيب رساندن به بدن است را خيلي‌‌ها بدون اشكال دانسته‌اند، حتي تا آنجا كه من مي‌دانم عده‌اي قمه‌زدن را به خاطر آسيب‌‌رساندن به بدن حرام نمي‌دانند، بلكه تنها به اين خاطر آن را حرام مي‌دانند كه در ديد بيگانگان وهن اسلام مي‌شود.

* اين كه مي‌گوييد دستگاه امام دستگاه خاصي است اگر به اين مفهوم است كه سفينه امام حسين وسيع‌تر و سريع‌تر است، بله درست است اما در دستگاه امام حسين اين بندگي خداست كه با ارزش شده است، بنابراين نمي‌شود با كاري كه موجب سخط الهي است به خدا نزديك شد.

آن چيزي كه در مورد آسيب رساندن به بدن فرموديد هم در محدوده اجتهادي است، اين كه آيت اله الف مي‌گويند زنجير زدن اشكال ندارد به خاطر اين استدلال عوامانه نيست كه دستگاه امام حسين متفاوت است بلكه او كار علمي كرده است، آنجا مثلا بحث اين است كه اگر شور و نشاط مراسم احتياج به يك عمليات فيزيكي دارد و حفظ آن باعث حفظ اسلام مي‌شود چون ارزش آن خيلي بيشتر از سرخ شدن سينه من است بنابراين چنين حكمي‌ مي‌دهند...

س) پس اگر ما همين استدلال شما را تعميم دهيم و بگوييم براي حفظ اسلام و جذب جوانان،  از سبكهاي جديد استفاده كنيم چه اشكالي پيش مي‌آيد؟

* بنده همين را عرض كردم، اين يك كار اجتهادي است، كار من و شما و ديگري نيست كه اين را تعميم دهد يا تخصيص بزند. اين يك كار فني است، مجتهد كار فقهي كرده است، كار مداح و سينه‌زن و بنده و شما اين است كه مقلد باشيم. من بايد به حكم مرجع خودم مراجعه كنم و شما هم به حكم مرجع خودتان.

البته در مورد مسائلي كه مربوط به كل جامعه اسلامي است حرف مجتهد هم حجت نيست، اينجا حاكم اسلامي است كه تشخيص مي‌دهد. اگر روزي تشخيص دهد كه سينه‌زني هم باعث وهن اسلام مي‌شود، آن روز هركسي مسلمان است بايد آن را ترك كند. امام روزي كه تشخيص دادند كه به شيعه اهانت مي‌شود حج كه واجب مسلم اسلام است را تعطيل كردند، اين حق را اسلام به او داده است.

س) در اصفهان هيات‌هايي هستند كه مورد اقبال جوانان واقع شده‌اند و از همين روش‌هاي جديد عزاداري براي جذب جوانان استفاده كرده و مي‌كنند و ساير گروه‌ها و هيات‌ها هم كم‌كم براي جذب جوانان مجبور به استفاده از همين روش‌ها مي‌شوند، شما با توجه به اينكه با در اصفهان يرنامه‌هاي زيادي داريد و با برخي از گروه‌هاي جوانان هم ارتباط‌ داريد در اين زمينه چه نظري داريد؟

* كسي بي‌اشكال نيست. ما هم تلاش خودمان را مي‌كنيم و روي منبر و اين طرف و آن طرف آن اشكالات را هم مطرح مي‌كنيم، اما در نهايت افراد خودشان عاقل هستند و تصميم مي‌گيرند.

البته من اين كه شما مي‌گوييد را قبول ندارم كه اكثر جوانها با اين سبك و سياق خو گرفته‌اند، جوانان با تنوع خو دارند، با ابتكار خو دارند. اين بي‌عرضگي مداح است كه برود و از ديگران استفاده كند، ما بايد همانطور كه رهبر انقلاب فرمود خودمان سبك مناسب توليد كنيم، شعر قوي استفاده كنيم؛

از طرف ديگر هم بخشي از جوانان ما اصلا خيلي دنبال مداحي نمي‌روند، بلكه بيشتر دنبال سخنران هستند، ببينند آقاي پناهيان فلان جا چي گفت، آقاي صديقي چه كار كرد؛ شيخ حسين انصاريان چي‌ ميگه، اين طيف مداحي گوش مي‌دهند، اما دنبال آن نيستند. حتي بعضي از جوانان وقتي نوار فلان مداح را بشنوند، خاموشش مي‌كنند؛ چون حرف حسابي نمي‌زند.

علاوه بر آن در اينجا كميت خيلي مهم نيست، اينكه چه جور آدمهايي دنبال چه چيزهايي هستند مهم‌تر است. شك ندارم از نظر كيفيت اين طرف قوي‌تر است. البته از نظر كميت اعتقاد ما اين است كه حتي يك نفر هم از خيمه امام حسين فاصله بگيرد ضرر است.

اين آفت كه آمد يك چيز خوبي داشت و آن اين بود كه جلسات امام حسين هم داشت مثل مساجد به پاتوق پيرمردها تبديل مي‌شد، مشكل را كسي قبول نمي‌كرد اين است كه براي جوانها بايد با حفظ محتواي ناب ولي در قالب ادبيات جديد كار كرد.

س) آيا نمونه عملي از حفظ محتواي ناب و قالب ادبيات جديد هم داريد؟ يا اينكه فعلا در حد يك تئوري است؟

* البته كه نمونه زياد داريم، در اصفهان خود شما گروهي هست كه من با آنها در ارتباطم، آنها خيلي عميق‌تر از هيات‌هاي سنتي دارند كار مي‌كنند، براي قشر خاصي از جوانان هم كه معمولا هيات نمي‌روند برنامه‌ريزي كرده‌اند، از طرفي مخاطب خود را هم به دانشجويان و بعضي از دانش‌آموزان نخبه محدود كرده‌اند. خيلي خوب هم جواب گرفته‌اند؛ هم از نظر محتوا عميق هستند، هم عزاداري و مداحي را به روش سنتي برگزار مي‌كنند و هم از المان‌ها و  قالب‌هاي هنري جذابي استفاده كرده‌اند.

س) به عنوان آخرين نكته اگر صحبتي داريد بفرماييد؟

* به نظر من هيچكس در اين دستگاه حق ندارد عايق باشد، همه بايد رسانا باشيم، چه سخنران، چه مداح و چه هركس ديگر. همه بايد مخاطب را به امام حسين وصل كنيم.

نبايد كسي خودش مطرح باشد، اينكه بيايند عكس و پوستر چاپ كنند از يك مداح و بخواهند الگوي يك جوان بشود و در زندگي از او الگو بگيرد، اين صددرصد اشتباه است، هركسي اين كار را مي‌كند خيانت مي‌كند.

دوم اينكه هر مجموعه‌اي كه از روحاني خالي شود خيلي آماده‌است كه انحراف در آن ايجاد شود؛

و در نهايت اينكه بايد به جاي نگاه آسيب‌شناسانه، بيشتر نگاه توليدي داشته باشيم، بالاخره پدران ما هيات عزاداري، دسته، علم و كتل و ... را راه انداختند براي حفظ اين مجموعه؛ ما بايد ببينيم خودمان چه عرضه‌اي داريم، فقط بايد مواظب باشيم كه